حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2073

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

( ته‌اس « 1 » ) را ، كه بمعنى خداوند يا خداوندگار است اتخاذ كرد . اين كار ناشايست جالب توجّه است ، چه پادشاهان بزرگ آسور و ماد و شاهنشاهان هخامنشى ، كه قبل از سلوكىها بودند ، بعنوان آقاى شاهان يا شاه بزرگ و شاه شاهان اكتفا كردند . اسكندر نيز ، چنان كه گذشت ، خود را پسر خدا ميدانست ، نه خدا . بنابراين ميتوان گفت ، كه سلوكىها براى اوّل دفعه اين عنوان را در آسيا داخل كردند . اين عنوان را شهر مىلت در آسياى صغير به آن‌تيوخوس داد ، چه او اين شهر يونانى را ، از دست جبّارى تىمارخوس « 2 » نام خلاصى بخشيد و به آن آزادى داد . آن‌تيوخوس دوّم در ابتداء سلطنت ، جنگ پدر را با مصر ادامه داد ( 258 - 250 ق . م ) ، ولى بالاخره طرفين صلح كردند و بطلميوس فيلادلف پادشاه مصر دختر خود برنيس « 3 » را براى پادشاه سلوكى بحباله نكاح درآورد و آن‌تيوخوس زن اوّلى خود را موسوم به لااديس ، كه از طرف پدر خواهرش نيز بود ، با اينكه اولادى از او داشت ، از خود دور كرد . اين جنگ را با مصر جنگ دوّم نامند . در سلطنت اين پادشاه از وسعت دولت سلوكى كاست . قيام باختر در سال 256 ق . م باختر با سغد و مرو متّحد گشته ، از دولت سلوكى جدا شد . قائد اين كار ديودوت « 4 » يونانى بود ، كه در اين قسمت ايران دولتى تشكيل كرد ، و اين دولت چندى دوام يافته بدولت باختر و يونانى معروف گرديد و بعد جزء دولت پارت شد ( به اين واقعه پائين‌تر رجوع خواهيم كرد ) . سلوكيها در ابتداء متعرّض اين دولت نشدند و بعد ، كه خواستند آن را باطاعت درآورند ، بناى آن محكم گشته بود . قيام پارت شش سال پس از قيام باختر ، پارتىها هم از دولت سلوكى جدا شدند ( 250 ق . م ) . قائد اين واقعه مهم ارشك بود ، شرح آن در تاريخ دولت پارت بيايد . عجالة همينقدر گوئيم ، وقتى كه آن‌تيوخوس دوّم خبر قيام پارتيها را شنيد ، يقينا بخيالش خطور نميكرد ، كه شالودهء

--> ( 1 ) - Theos . ( 2 ) - Timarchos . ( 3 ) - Berenice . ( 4 ) - Diodote ، اسم او را تئودوت هم نوشته‌اند .